Ücret geliri elde edenlerin beyanname verme yükümlülükleri

SOSYAL MEDYADA PAYLAŞIN:

Gelir Vergisi Kanunu’nu, Türkiye’de tek bir işverenden ücret geliri elde edenlerin ücretlerinin vergi kesintisi yapılması sureti ile vergilendirileceğini düzenlemektedir. Bunun anlamı tek işverenden ücret alan çalışanların ayrıca gelir vergisi beyannamesi vermek zorunda olmadıklarıdır.

Bazı durumlarda ise çalışanlar yıl içinde iş değiştirerek ikinci bir işverenden ücret geliri elde edebilmektedir. Ya da bir işyerinde çalışmaya devam ederken başka bir işyerinde de kısmi süreli çalışmaya başlanmış ve aynı anda birden fazla işverenden ücret geliri elde edilmiş olunabilir. Bu durumda ücret gelirleri her işveren tarafından ayrı ayrı vergi kesintisine tabi tutulsa bile çalışanın gelir vergisi beyannamesi vermesi gerekebilir.

Yıl içinde birden fazla işverenden ücret geliri elde edenlerin gelir vergisi beyannamesi düzenlemelerine ilişkin yükümlülük sonraki işveren ya da işverenlerden elde edilen ücret gelirinin gelir vergisi oranlarını gösterir tarifenin ikinci gelir dilimi tutarını aşması halinde doğmaktadır. 2019 yılı için bu tutar 40.000.-TL’dir.

Bu yükümlülüğün yakın zamanda gündeme gelmesinde ki en önemli neden vergi idaresinin konuyla ilgili artan denetim trafiğidir. Bir çok şirket yıl içinde işe aldığı çalışanlarının vergi dairelerinden gönderilen yazı ile kendilerine başvurduğundan bahsetmektedir.

Vergi daireleri iş değiştiren ya da ikinci işveren yanında çalışmaya başlayan çalışanlara gelir vergisi beyannamesi verilmesi gerektiğine ilişkin yazılar göndermektedir. Konunun vergi hukuku ile ilgili bölümü bir yanda, biz burada daha çok şirketlerin insan kaynakları ekiplerine yapılan çalışan başvurularını ele almaya çalışacağız.

Çalışanınız elinde vergi dairesinden gelen yazı ile size başvurduğunda ne yapacaksınız?

Hemen belirtmek gerekir ki beyanname verme yükümlülüğü çalışanlara getirilen bir yükümlülüktür. Çalışan dilerse bu beyannamenin hazırlanması için vergi danışmanlarından yardım alabilir. Ancak işverenlerin çalışanları için beyanname düzenlemek gibi doğrudan bir yükümlülüğü bulunmamaktadır. Dolayısı ile bir çalışanınız konuyla ilgili olarak size başvurduğunda kendisini bilgilendirmeniz yeterli olacaktır.

Kümülatif vergi matrahının dikkate alınması beyanname verme yükümlülüğünü ortadan kaldırır mı?

Çalışanın ikinci işyerinde kümülatif vergi matrahı dikkate alınarak vergi kesintisi yapıldıysa yine de beyanname verme yükümlülüğü doğar mı? Sorunun yanıtı evet olacaktır. Zaten işverenlerin büyük bir kısmı kümülatif vergi matrahını dikkate almamaktadır. Aslında alması da gerekmemektedir. Konuyla ilgili olarak 21.11.1989 tarihli 160 Seri No’lu Gelir Vergisi Genel Tebliği’nde “bir hizmet erbabının birden fazla işverenden ücret alması halinde, her bir işverenin ödediği ücretler, ayrı ayrı vergilendirilmektedir. Dolayısıyla vergi tarifesi, her bir işverenin ödediği ücrete, diğer işveren veya işverenlerin ödediği ücretle ilgilendirilmeksizin ayrı ayrı uygulanmaktadır.

Ancak, söz konusu ücretlerin gayrisafi tutarları toplamının, Gelir Vergisi Kanununun 86. maddesinde belirtilen haddi aşması halinde, bu ücretlerin yıllık beyanname ile beyan edilmesi gerekmektedir.” ifadesi ile vergi kesintisinin kümülatif değil ayrı ayrı hesaplandığı belirtilmektedir.

Çalışana yükümlülüklerinin hatırlatılması gerekir mi?

Burada şirket değiştiren çalışanlarla ilgili olarak ikinci şirketin konuya ilişkin bir bilgi yazısı, maili vs. paylaşması işe yeni alınan çalışanın bilgilendirilmesi ve yükümlülüklerinin hatırlatılması açısından yararlı olacaktır. Ancak bu yasal bir zorunluluk değildir.

Grup şirketleri içinde iş değiştiren çalışanların durumu ne olacaktır?

Birinci ve takip eden işverenler arasında bir bağ yoksa gelir vergisi beyannamesi verme yükümlülüğünün çalışana hatırlatılması yeterli olmakla birlikte asıl sorun aynı şirketler grubu çatısı altında iş değiştiren çalışanlar açısından doğmaktadır.

Bazı durumlarda işveren değişikliği çalışanın tercihi dahi olmayabilir. Bir tüzel kişilikten diğer tüzel kişiliğe geçmek bazen yasal bir gereklilik bazen çalışan lehine bir uygulamadan kaynaklanabilmektedir. Böyle bir durumda gelir vergisi beyannamesi verme yükümlülüğü ve doğabilecek vergi yüküne ilişkin değerlendirme ne olacaktır?

Mevzuat konuyla ilgili ayrık bir düzenleme getirmediğine göre beyanname verme yükümlülüğü yine çalışanda olacaktır. Bu durumdaki bazı şirketlerin, yükümlülükleri bulunmamakla birlikte beyanname düzenlenmesi için vergi danışmanlığı alınması ve vergi yükünün şirket tarafından üstlenilmesi gibi bazı destek uygulamaları hayata geçirmeye başladıkları görülmektedir. Uygulamaların çalışan memnuniyeti politikaları çerçevesinde şekilleneceğini düşünüyoruz.

Yıl içinde iş değiştirdim ama vergi dairesinden bir yazı gelmedi ne yapmalıyım?

Geçmiş dönem vergi beyannamesi verilmemiş ise bu durumda Vergi Dairesinden gelecek yazı beklenmeden Vergi Usul Kanununun pişmanlık hükümlerine göre beyanname verilebilir. Beyanname verilirse vergi cezası kesilmeyecektir. Sadece ilave verginin gecikme faiziyle birlikte ödenmesi yeterli olacaktır. Bu durum vergi idaresi tarafından tespit edilirse pişmanlık hükümlerinden yararlanılamayacağından ayrıca bir de vergi cezası söz konusu olacaktır.