Ekonomide Reel ve Parasal Büyüklükler Arasındaki İlişkiler

SOSYAL MEDYADA PAYLAŞIN:

UZMAN GÖRÜŞÜ YAZI DİZİSİ – HALUK TÜKEL (SEDEFED EKONOMİ DANIŞMANI)*

Piyasa ekonomisinde para ve mal/hizmet aynı madalyonun iki yüzü. Ekonomik aktörlerin kredileri borç, elde tuttukları para arzları alacak. Kredi miktarı, para arzına yaklaştıkça ekonomide finansman ve paralel olarak mal ve hizmetlerin üretim ve tüketimi de artıyor demektir. Aksi takdirde kriz baş gösterir.

2008-2009 krizinde bu rasyo 10 puan gerilemişti, 2018-2019 krizinde ise 23 puan gerilemiş durumda. Halbuki 2008-2009 krizinde sanayi üretiminde gerileme %-18, 2018-2019 krizinde sanayi üretiminde gerileme sadece %-8 oaranındaydı.

İki kriz arasındaki bu asimetrinin nedeni, 2008-2009 krizinin dış krizden kaynaklanan bir reel şok, 2018-2019 krizinin ise iç krizden kaynaklanan parasal şok olması.

Enflasyon, kur ve faizlerdeki oynaklıklar portföy dengelerini bozdu. Tüketici ve üreticiler, ekstra borçlanma yapmadan mevcut portföy yapılarına istikrar kazandırma gayretindeler. Bu dengelerin tekrar tesis etme çabası krizden çıkışı yavaşlatıyor.

100 haftalık bir perspektifte, dip noktadan çıkış sonrası 47. Haftada 2008-2009 krizinde sanayi üretimi yıllık %8,84 artarken, şu anda yıllık sadece %3,67 büyüyor.

Hükümet kazana devamlı kömür atıyor. Herhalde lokomotif hızlanacak.

*Uzman Görüşü yazı dizisi konusunda uzman kişilerin gündeme ilişkin bilgilendirme ve yorumlarını içerebilir. Bu yazı dizisi SEDEFED görüşlerini temsil etmeyebilir.