COVID-19 ve Türkiye’de İş Piyasası – Temmuz 2020

SOSYAL MEDYADA PAYLAŞIN:

UZMAN GÖRÜŞÜ YAZI DİZİSİ – HALUK R. TÜKEL (SEDEFED EKONOMİ DANIŞMANI)*

Türkiye’de COVİD salgının iş piyasası üzerindeki etkisi -diğer gelişmiş ülkelerde de olduğu gibi-  beklenmedik boyutlarda gerçekleşti. Şirketlere verilen kredi destekleri, kredi ertelemeleri, kısa çalışma ödeneği, ücretsiz izne çıkarılanlara nakit ücret desteği gibi uygulamalar üretimdeki duraklamanın iş piyasasına olan etkisini azaltmaya çalıştı. İşsizliğin boyutlarıyla ilgili COVİD etkisi hakkında gerçekçi bir fikir edinebilmek için, işgücü piyasasını yansıtan istatistiklerde, işgücüne katılma oranındaki düşmeyi dikkate alan “Potansiyel işgücü” (işgücünün uzun dönem trendi) göstergesini dikkate almakta fayda var.  

COVİD’in en kuvvetli etkisi Nisan 2020 ayında görüldü. İstihdam 12 aylık temelde  2.538  bin kişi düştü. İşgücünden  3.565 bin (Trend 33.140[1] eksi işgücü 29.575 (SA)[2]) kişi çıkış yaptı. Bu işgücünden çıkanları -iş bulma ümidini kaybetmiş kişiler olarak- mevcut 4.031 (SA) bin işsize eklersek 7.596 bin kişi fiiliyatta işsiz durumunda kalmış oldu ve işsizlik oranı %23’e[3] çıktı.

COVİD etkisini Türkiye’de çok sıkıntılı hale getiren bir diğer unsur, 2018 resesyonuyla birlikte 2019 yılında bu resesyondan çıkışta üretim artışıyla istihdam artışı arasındaki geleneksel ilişkinin bozulması ve istihdamın daralmaya devam etmesidir.[4] Nitekim, 2019 yılı GSYH %6.4 büyümeyle bitmesine rağmen istihdam artışı gerçekleşmedi. Aksine, 2019 yılı içerisinde istihdamda yıllık ortalama 650.000 kişilik kayıp yaşadık. Bu peşisıra yaşanan çifte resesyonla mücadele, makroekonomik dengeleri bozdu.[5]

Tahminlere göre 2020 yılının 3. ve 4. çeyreğinde ekonomik faaliyette bir toparlanma yaşayacağız.[6]  

Nitekim Temmuz 2020 itibariyle işgücü piyasasında Nisan 2020’deki dip noktadan çıkılıyor. Mayıs-Haziran-Temmuz 3 aylık dönemde istihdam ve işgücünde hızlı bir toparlanma yaşanıyor. COVİD resesyonuyla iş piyasasında oluşan kayıpların yarısı telafi edildi gibi gözüküyor. Yalnız, işsiz sayısı TUİK istitistiklerinde gözüktüğü gibi 4.2 milyon değil; işgücünden hala süren yüksek oranda çekilmelerle birlikte “Potansiyel İşgücü” dikkate alındığında 6.4 milyon kişi olarak hesaplamak mümkün gözüküyor. Dolayısıyla işsizlik oranı TUİK hesabıyla %13.6 değil, fiiliyatta %19.4 oranındadır. Verilerin yayınlandığı son 3 ayda 1.2 milyon işsiz işbaşı yapmış gözüküyor. Bu hareket, Temmuz 2020 itibariyle sanayi üretimindeki “V” tarzındaki toparlanmayla tutarlı bir gelişme sergiliyor.


[1] Third Degree Polynomial Trend of the Labor Force Supply=Potential Labor Supply

[2] SA: Seasonally Adjusted NSA: Non-Seasonally Adjusted

[3] With respect to Third Degree Polynomial Trend of the Labor Force Supply

[4] Ortalama %4.5 GSYH artışına, %2.3 istihdam artışı

[5] 2018 kur krizi resesyonu ve 2020 COVİD resesyonu, bütçe ve para politikalarının musluklarını sonuna kadar açtı. Aynı zamanda izlenen negatif faiz politikası da hem kurları patlattı, hem de döviz rezervlerini eritti. 

[6] Yıllık olarak 3. çeyrekte %3.07, 4. çeyrekte %4.01…

https://www.nowcastturkey.com

*Uzman Görüşü yazı dizisi konusunda uzman kişilerin gündeme ilişkin bilgilendirme ve yorumlarını içerebilir. Bu yazı dizisi SEDEFED görüşlerini temsil etmeyebilir.